Kiedy Pavol Rankov usłyszał, że Książkowe Klimaty planują wydanie w Polsce dramatu, który powstał na kanwie jego znakomitej książki, westchnął i powiedział : „i kto to przeczyta?”. Tym samym powtórzył słowa swego ojca, który każdą rodzinną opowieść opatrywał jakże podobnym „kogo to dziś obchodzi”. Tymczasem dramat nie tylko się ukazał, ale jest też czytany, a pewna grupa zapaleńców postanowiła go nawet wystawić.
REKLAMA
Zdarzyło się 28 listopada. Młodzi aktorzy z wrocławskiej teatru Ej.Aj. wystawili sceniczną wersję książki „Zdarzyło się pierwszego września”. Mała wrocławska salka mogąca pomieścić około stu widzów zamieniła się na ten moment w słowackie Levice, czeskie Brno, front wschodni i powojenną Bratysławę. Scena przestała być sceną, zamieniła się w miejsca, w których Autor umieścił swoich bohaterów. Gra aktorska i wyobraźnia widza, to jedyne, co potrzebne jest do wystawienia tej sztuki. Pavol Rankov pozornie bowiem ułatwił zadanie reżyserom swojego dramatu. Do wystawienia sztuki wystarczy bowiem piątka aktorów. Nie zawarł też żadnych wytycznych do wykonania scenografii. Pozornie więc może wystawić tę sztukę byle jaki szkolny teatrzyk. Ale tylko pozornie.
Te minimalne wymagania kryją jednak pułapkę. Ascetyczność zmusza aktorów do tego, by w czasie przedstawienia dali z siebie wszystko. Czwórka aktorów, tak naprawdę jest obecna na scenie przez cały czas. Brakuje czasu na zmianę kostiumu, brakuje czasu na odświeżenie się i krótki odpoczynek. Przez cały czas aktorzy są widoczni na scenie, cały czas pracują. Do tego pojawiając się na scenie muszą zetknąć się z wyobraźnią widza i nad nią zapanować. Aktor grający Gabriela musi przekonać widza, że tylko on pokazuje prawdziwego Gabriela i wcale nie robi tego gorzej od aktora grającego Jana czy Petera. Maria musi być prawdziwą Marią, a jedynie Katinka, pojawiająca się w ostatniej scenie, ma najłatwiejsze zadanie. W książce nie była tak wyeksponowana, czytelnik nie wyrobił sobie więc zdania na temat jej wyglądu. Tylko dzięki dobremu dopasowaniu aktorów możliwe będzie zapanowanie nad wyobraźnią widza i wprowadzeniu go w realia opisanych dni. Czy udało się to aktorom z Ej.Aj. każdy z nas będzie musiał ocenić samodzielnie.
Zdarzyło się pierwszego września to książka będąca w istocie skrótem trudnej słowackiej historii. Siłą rzeczy jej sceniczna wersja będzie swoistym skrótem skrótu. Do kogo więc Pavol miałby skierować ten dramat? Do tych, którzy świetnie znają jego prozę, czy do tych, którzy jeszcze się z nią nie zetknęli? Sądzę, że obie te grupy znajdą w sztuce coś dla siebie. Muszę jednak, z własnego doświadczenia, przestrzec tych, którzy czytali Rankova. Nie wyobrażajcie sobie postaci. Pozostawcie wyobrażenia reżyserowi.
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!