Ardeny

Grudzień 1944 roku. Wynik wojny jest już przesądzony. Wprawdzie jeszcze nie wiadomo kiedy armie sprzymierzonych zmuszą wroga do podpisania aktu bezwarunkowej kapitulacji, nie wiadomo jeszcze jak przebiegać będą granice w powojennej Europie, jasnym jest jednak, że tego konfliktu Niemcy wygrać nie mogą. Jeśli sięgniemy do relacji z rozmów bonzów hitlerowskich Niemiec, albo poczytamy dzienniki Goebbelsa pojmiemy, że już wtedy przewidywano rozpad państwa niemieckiego i zimnowojenny konflikt. W interesie Niemiec leżało więc to, by jak największy obszar Niemiec zajęli alianci zachodni. Jednak od dyktatorów nie można wymagać logiki działania. Dyktator działa zgodzie tylko i wyłącznie z własnym interesem. A w interesie Adolfa Hitlera leżało przedłużanie agonii Niemiec. Choćby po to, by przedłużyć własne życie.

Wszystko to właśnie leżało u podstaw operacji w Ardenach, błędnie nazwanej kontrofensywą Rundstedta. Przedarcie się jednostek pancernych w czasie zimowych przygotowań aliantów do spędzenia świąt Bożego Narodzenia pogodzie uniemożliwiającej wykorzystania przewagi w powietrzu miało opóźnić wejście nieprzyjaciela do Niemiec a tym samym skłonić do zawieszenia broni lub zawarcia pokoju. Przeprowadzenie takiej operacji w piątym roku wojny było iście heroicznym wysiłkiem. Rzucono na front zachodni doborowe jednostki armii niemieckiej, uzbrojone w potężne czołgi. Zignorowano tym samym potrzeby frontu wschodniego, który wprawdzie zatrzymał się na linii Wisły, ale dla każdego sztabowca jasnym być powinno, że przegrupowanie wojsk sowieckich właśnie dobiega końca i lada dzień można spodziewać się kolejnej ofensywy zimowej. Bo właśnie zimą armia Stalina osiągała najbardziej spektakularne zwycięstwa nad Niemcami. Ardeny pomogły więc marszałkom Żukowowi i Czujkowowi w dotarciu do przedwojennych granic Niemiec, a w konsekwencji zdobycia Berlina.

Antony Beevor, brytyjski historyk i oficer w stanie spoczynku, udowadnia po raz kolejny, że potrafi po mistrzowsku relacjonować wydarzenia z pól bitewnych. Drobiazgowa analiza bitew i potyczek okraszona jest wieloma anegdotycznymi szczegółami, w relacji tej, oprócz wielu nieznanych dotąd postaci taie tuzy literackie jak bawiący się w partyzantkę Ernst Hemingway, J.D. Salinger, Kurt Vonnegut czy Henry Kisinger. Dzięki plastycznej narracji wchodzimy głęboko w realia bitewne, marzniemy wraz z alianckimi żołnierzami, umieramy wraz z nimi ze strachu, że oto zginiemy pod gąsienicami potężnych czołgów i pałamy gniewem na wieść o masakrowaniu przez esesmanów wziętych do niewoli aliantów, przy okazji zdobywając potężną wiedzę o tym kilkutygodniowym epizodzie wojennym.

A ta ostatnia jest przecież bezcenna…