Wojna i więzienie

Tak zaczyna się drugi tom moskiewskiej sagi Wasilija Aksionowa, opisujące losy pokolenia rodziców Autora. Losy tragiczne, naznaczone strzałami w potylicę, łagrową gehenną i męczarniami w katowniach NKWD. W takich warunkach odnajdują się ludzie bez kręgosłupa moralnego, karierowicze, którzy wykorzystają każdą okazję do zrobienia kariery. Dla takich ludzi nie jest ważna racja, ale siła, którą można wyegzekwować posłuszeństwo i lojalność, a każdy, kto wykazuje inicjatywę i zachowuje niezłomność charakteru, jako niewygodny, jest celem tej siły. Dopiero kiedy dochodzi do tragedii widać, jak stosowanie bezmyślnej siły prowadzi do tragedii.

Dyktator musi więc sięgnąć po oficerów, z których uczynił łagierników. Wśród uratowanych jest Nikita Gradow, który nie potrafi odbudować swego przedwojennego życia. Nie potrafi już zbliżyć się do swej żony, tej, której zazdrościł mu cały korpus oficerski. Każde z nich wie, co przeżył współmałżonek, dla żadnego nie jest tajemnicą, jaką cenę w łagrach płaci się za życie. Pozostało pozorne małżeństwo z dzieckiem, które staje się ofiarą problemów swoich rodziców. Nikita oddaje się więc temu, co potrafi najlepiej- walce. Stara się gromić nieprzyjaciela, jego ojciec został również powołany do wojska. Naczelny chirurg wojskowy nie ogranicza się do samego kierowania, kiedy trzeba, sam sięga po skalpel. Nie ma żadnych wieści o Kirille, zaś jego syn dostaje się do niemieckiej niewoli. W życiu rodziny wojna nic nie zmienia, każde z nich nadal znajduje się w wielkim więzieniu jakim jest państwo Stalina.

Polskiego czytelnika zainteresują na pewno wątki polskie opisane w książce. Echa Katynia, Powstania warszawskiego i aresztowań żołnierzy AK, to tylko niektóre wątki marszu Armii Czerwonej na Berlin. Jednak wątek ten jest tylko tłem dla pokazania wszystkich rozterek duchowych, jakie musiały towarzyszyć radzieckim żołnierzom, którzy nie znając wolności nie potrafili wywalczyć jej dla narodów, jakie znalazły się w strefie wpływów Dyktatora. Ta saga jest okazją do poznania rosyjskiej duszy choćby przez pryzmat beznadziejnej tragedii wynikającej z grania na emocjach i patriotyzmie zwykłych ludzi, bezbronnych wobec potęgi wielkich słów.

A to jest znana bolączka słowiańskiej duszy.