...ten dom w Nagasaki

Kolbe i Żebrowski zatrzymali się na początku w najstarszym kościele w Japonii, katedrze w Oura, wtedy poza centrum Nagasaki, ale w pobliżu dzielnicy cudzoziemców. Pierwszą mszę po oficjalnym zniesieniu zakazu religii katolickiej odprawił z tym kościele, w roku 1865 francuski ksiądz Petitjean. I tak, po 250 latach pojawili się powtórnie na wyspach japońskich misjonarze, księża i zakonnicy. I zapewne 26 Męczenników z Nagasaki patrzyło prosto z nieba, z wielką radością, jak dopełnia się misja św. Franciszka Ksawerego, który przecież jako pierwszy zaszczepił wiarę kościoła rzymskiego w sercach Japończyków i za którą oni zginęli w roku 1597.

Po kilku dniach pobytu w Oura, polscy franciszkanie przenieśli się do domu, dwieście metrów dalej od kościoła w Minamiyamate-machi, dzielnicy Nagasaki przy Glover street. Za sprawą dr Takashi Nagai, Kolbe i jego grupa znaleźli schronienie, opiekę medyczną, a przede wszystkim miejsce, gdzie można było redagować „Rycerza Niepokalanej” (zwanego tam Rycerzem bez Grzechu).
Wspomniany lekarz był żarliwym katolikiem, jednym z takich, których opisuje w „Milczeniu” Shūsaku Endō, największy, obok Yukio Mishimy japoński pisarz czasów powojennych, który utrwalił dramatyczny obraz siedemnastowiecznego męczeństwa chrześcijan na Kyūshū.

Dla Shūsaku Endō spotkanie z Maksymilanem Kolbe, z pewnością mogłoby być lekcją Miłosierdzia Bożego, lecz nie mogło do niego dojść ze względów oczywistych.
Pisał w „Milczeniu”: „…Deus stworzył wszystkie rzeczy, aby były dobre. I po to, aby człowiek był dobry, obdarzył go tym, co nazywamy rozumem, mądrością. Lecz zdarza się niekiedy, że nie słuchamy naszego rozumu i postępujemy wbrew niemu. I to jedynie nazywa się złem”.
Bohater „Milczenia” to żarliwy misjonarz Sebastian Rodrigo (Rodrigues), który pojawia się w Japonii w poszukiwaniu zaginionego jezuity Christovaõ Perreiry. Ten pierwszy był dla ówczesnych misjonarzy mitem. Obdarzony charyzmą i wielkim szacunkiem Perreira popłynął na Kyūshū kontynuować dzieło św. Ksawerego, którego był uczniem.
Dzieje się to w czasie prześladowań chrześcijan. Szogun Hideyoshi Toyotomi wydał wtedy dekret o wydaleniu portugalskich misjonarzy i zakazie wyznawania katolicyzmu. Za znalezienie w jakimkolwiek domu dowodów rzymskiej wiary, karano śmiercią poprzez ukrzyżowanie.
Ojciec Perrerira został schwytany i poddany torturom. Następnie pod wpływem bólu wyrzekł się wiary depcząc wizerunek Chrystusa, czyli fumi-e.
Był pierwszym apostatą na ziemi japońskiej.
Został buddyjskim mnichem o nazwisku Sawano. Pisał dla Shoguna książki filozoficzne.

Endō opisuje spotkanie obu misjonarzy. Rodrigo zostaje zdradzony i wydany Japończykom przez, wiernego mu japońskiego katolika Kichijiro. Pisarz zobaczył w tej postaci Judasza. Tak też go nazywa rozgoryczony Portugalczyk.
I on zostaje poddany torturom. Próbuje się bronić modlitwą. Szuka nadziei w Chrystusie.
Rodrigo błaga: „…o Panie, przez długi czas, nie policzę ile razy myślałem o Twej twarzy (…). Szczególnie odkąd przybyłem do Japonii (…) i w dniu w którym mnie schwytano, widziałem Twoją twarz jak żywą, twarz Twoją w chwili, gdy brałeś na ramiona krzyż…

Shūsaku Endō pisze jak potem ksiądz Rodrigo depcze wizerunek Chrystusa.
A Chrystus do niego mówi: „…depcz! narodziłem się na ten świat, abym był przez was podeptany i wziąłem krzyż na ramiona aby podzielić wasz ból”.

Christovaõ Perrerira powiedział, że Bóg milczał, kiedy cierpienia w Japonii dotknęły setek tysięcy ludzi. Wierzyli oni w Zbawienie. Wierzyli w ciało Chrystusa. Nie rozumieli swojej śmierci.
Kiedy Inoue szydzi z Chrystusa Perreira skrywa głowę,
Wyskrobie jedynie paznokciem na ścianie swojej celi jedno słowo: „Laudate”…

I teraz Shūsaku Endō przybywa do zrujnowanego domu Kolbego by wysłuchać opowieści o Nim z ust Sūyama Yūtarō.
Endō wie, co się wydarzyło w Auschwitz.
Siada i pisze jak św. Maksymilian Kolbe z jedną walizką w ręku wsiada na statek w Nagasaki i wraca do Polski.

Pozostawi w Japonii wielki bagaż miłosierdzia i odwagi, której zabrakło bohaterom jego książki.
Milczenie…
Laudate Dominium.