Ku wojnie. Poznaj kulisy wielkiej polityki i mniej znane wątki przed największą hekatombą XX wieku

Prezentowany tytuł to debiutancka książka Bartosza Borkowskiego. Autor jest twórcą i prowadzącym popularnego w serwisie YouTube kanału "Oblicza XX Wieku". Śledzony przez ponad 137 tys. subskrybentów cykl filmów przedstawia wydarzenia i ciekawostki dotyczące głównie dwudziestolecia międzywojennego i II wojny światowej. Wykazując się wysokim przygotowaniem merytorycznym, Bartosz Borkowski z pasją opowiada o tym wycinku historii.

YouTuber postanowił jednak wyjść poza granice wirtualnego świata i sięgnąć po pióro, aby i w papierowej wersji "Oblicza XX Wieku" podzielić się z rodakami swoją wiedzą i przybliżyć im istotne wydarzenia, również te mniej znane, słabo opisane lub niemalże zapomniane. Jego wybór padł na lata trzydzieste XX wieku, czyli przeddzień II wojny światowej, a największą uwagę skupił na Polsce, na którą od początku 1939 roku skierowały się oczy całego świata.

W tej książce nie ma jednak miejsca na nudne analizy potencjału militarnego uczestników nadchodzącej globalnej wojny, rozwlekłe opisy stanu ich przygotowań pod względem ekonomicznym, przemysłowym i wojskowym do zbrojnego konfliktu czy wielokrotnie "wałkowane" ideologiczne podwaliny narodowego socjalizmu. Są za to kulisy wielkiej polityki, mające drugie dno wydarzenia i sylwetki zapomnianych i niekiedy kontrowersyjnych postaci.

Książka opowiadająca o świecie, który stawał się coraz mniej przewidywalny, aż w końcu pogrążył się w największym i najbrutalniejszym w historii konflikcie zbrojnym, rozpoczyna się od przybliżenia postaci Dietricha Eckarta, mentora Adolfa Hitlera, człowieka, który walnie przyczynił się do transformacji niedoszłego malarza w polityka o dyktatorskich ambicjach. To intrygująca opowieść o zręcznym działaczu, z którego zdaniem przyszły wódz III Rzeszy bardzo się liczył.

Drugi rozdział, jeden z najciekawszych w całej książce, opisuje tajemnice zbrodni w Potępie w 1932 roku. Przez pryzmat brutalnego mordu na Konradzie Piecuchu, polskim robotniku z Górnego Śląska, autor przygląda się zarówno politycznym wątkom tej bulwersującej sprawy, jak i narosłym wokół niej mitom i teoriom spiskowym. Tymczasem nie można wcale wykluczyć, że motywy tego morderstwa mogły być bardziej przyziemne, niż się komukolwiek wydaje.

W książkowym wydaniu "Oblicza XX Wieku" Bartosz Borkowski skupia się też na zakulisowych pertraktacjach i negocjacjach podczas wizyt czołowych dygnitarzy Państw Osi (nazistowskie Niemcy, faszystowskie Włochy) w przedwojennej Polsce. Nie mogło zabraknąć też tematów Anschlussu Austrii i upadku Czechosłowacji, ale autor streścił je z taką dynamiką i ekspresją, że te kluczowe wydarzenia przed wybuchem wojny czyta się jak swego rodzaju polityczny thriller.

Warto zwrócić jeszcze uwagę na rozdział poświęcony germanofilowi Władysławowi Studnickiemu. Głos jednego z nielicznych Polaków opowiadających się za sojuszem Polski z Trzecią Rzeszą, również w trakcie okupacji, jest zazwyczaj zbywany milczeniem w historycznych debatach z uwagi na jego ocierające się o kolaborację poglądy. Bartosz Borkowski "pozwala" temu politykowi i publicyście swobodnie się tu wypowiedzieć, pozostawiając czytelnikom ocenę jego koncepcji.

W dwóch ostatnich rozdziałach książki, której tytuł obiecuje przegląd zagadnień przedwojennych, autor wychodzi poza granice przyjętej chronologii. W pierwszym przedstawia atak Niemiec na Polskę, ale w kontekście krótkiego stanu euforii, który o dziwo miał miejsce podczas wybuchu wojny w Europie. W drugim zabawia się w twórcę historii alternatywnej, szukając odpowiedzi na pytanie "Jaka byłaby Polska, gdyby nie II wojna światowa?". To jednak gdybanie nie dla samego gdybania, ale rzetelna analiza poparta danymi, statystykami i eksperckimi wypowiedziami.

Dużym atutem tego tytułu jest bogata dokumentacja fotograficzna ze szczegółowymi podpisami. Autorskie opisy przeplatane są zaś fragmentami źródeł historycznych: treściami publicznych przemów, artykułami prasowymi, zapiskami rozmów dyplomatów czy prywatnymi notatkami. Czyli tradycyjna, dobrze wykonana praca kogoś, kto na poważnie zajmuje się historią.

Choć z częścią materiałów poruszonych w książce można zapoznać się na kanale filmowym "Oblicza XX Wieku", to papierowe wydanie zawiera treści rozszerzone o dodatkowe wątki, a także tematy zupełnie nowe, niedostępne w tym historycznym zakątku serwisu YouTube. Tytuł "Ku wojnie", który miał swoją premierę w dniu 24 listopada 2021, można już kupić w największych księgarniach stacjonarnych i internetowych w Polsce.