Arcydzieło Stevena Spielberga wleciało na HBO Max. Uważajcie, bo nie zaśniecie w nocy

Historia powstania "Szczęk" ("Jaws") to materiał na osobny film. Młody, zaledwie 27-letni Steven Spielberg, musiał zmierzyć się z katastrofalną produkcją. Mechaniczny rekin (nazywany przez ekipę "Bruce'em") nieustannie psuł się w słonej wodzie.

To, co mogło pogrzebać projekt, niespodziewanie stało się jego najwiekszym atutem. Zmuszony do ukrywania potwora, reżyser postawił na budowanie napięcia w stylu Alfreda Hitchcocka – sugerowanie obecności krwiożerczego rekina poprzez ruch kamery i beczki unoszące się na wodzie. Efekt? Widz boi się tego, czego nie widzi, znacznie bardziej niż samego "Bruce'a".

Akcja filmu przenosi nas do Amity Island, nadmorskiego kurortu, który żyje z turystyki. Gdy u progu sezonu letniego dochodzi do brutalnego ataku na młodą kobietę, nowy komendant policji, Martin Brody, odkrywa, że w okolicznych wodach grasuje gigantyczny żarłacz biały.

Sprawa szybko przestaje być jedynie walką z naturą, a staje się starciem z lokalnymi władzami, które – bojąc się strat finansowych – bagatelizują zagrożenie i odmawiają zamknięcia plaż. Ostatecznie Brody, wraz z oceanografem Mattem Hooperem i ekscentrycznym łowcą rekinów Quintem, musi wypłynąć na otwarte morze, by na pokładzie kutra "Orca" stoczyć ostateczny, morderczy pojedynek z bestią.

Siłą "Szczęk" nie jest tylko rekin, ale chemia między trójką głównych bohaterów. Spielberg postawił na aktorów charakterystycznych, a nie wielkie nazwiska. Roy Scheider jako Brody to głos rozsądku i "zwykły facet", z którym każdy może się utożsamić, Hooper Richarda Dreyfussa to młody, arogancki naukowiec zafascynowany naturą, a Quint zagrany przez Roberta Shawa to stary morski wyga.

Scena na pokładzie kutra "Orca", w której bohaterowie porównują blizny i piją alkohol, to majstersztyk scenopisarstwa. To moment, w którym film grozy zmienia się w gęsty dramat psychologiczny, zakończony mrożącym krew w żyłach monologiem Quinta o zatonięciu USS Indianapolis.

Nie da się pisać o tym filmie, nie wspominając o legedarnym Johnie Williamsie, który zawdzięczamy też kultową muzykę do "Harry'ego Pottera", "Gwiezdnych wojen", "Poszukiwaczy zaginionej Arki" czy "Kevina samego w domu". Jego motyw przewodni oparty na dwóch niskich dźwiękach to absolutny fenomen.

Dalsza część artykułu poniżej.

Spielberg początkowo myślał, że kompozytor... stroi sobie z niego żarty, ale szybko zrozumiał, że ten minimalistyczny rytm to "głos" rekina. Muzyka Williamsa zdobyła Oscara i stała się najbardziej rozpoznawalnym motywem w historii kina – synonimem nadchodzącego zagrożenia.

"Szczęki" zgarnęły trzy Oscary – oprócz muzyki Amerykańska Akademia Filmowa doceniła również montaż oraz dźwięk – zrobiły ze Stevena Spielberga gwiazdę i jako pierwszy film w historii przekroczyły barierę 100 milionów dolarów przychodu. Do dziś są uważane za jeden z najlepszych filmów wszech czasów.

Niestety, sukces oryginału doprowadził do powstania trzech sequeli, które z każdą częścią były coraz gorsze. Podczas gdy "Szczęki 2" Jeannota Szwarca są jeszcze solidnym rzemiosłem, części trzecia Joe Alvesa i czwarta ("Zemsta") Josepha Sargenta uznawane są dziś za klasykę kina klasy B, o których fani oryginału starają się zapomnieć. To najlepszy dowód, że klasyków kina nie powinno się ruszać.

Mimo upływu ponad 50 lat, "Szczęki" pozostają filmem kompletnym. To nie tylko horror o przerażającym rekinie, to opowieść o męstwie, strachu przed nieznanym i biurokracji, która wyżej stawia zyski z turystyki niż ludzkie życie. Jeśli jeszcze nie widzieliście tego klasyka na małym ekranie – seans na HBO Max to pozycja obowiązkowa. Film Stevena Spielberga obejrzycie w serwisie w ramach abonamentu.