Koncert Slayera i Heydrich
O Kacie Pragi śpiewały zespoły Slayer i Marduk // screen z YouTube Foto: Christian Bertrand/Shutterstock

Wyglądał jak typowy Aryjczyk: wysoki, przystojny i blondwłosy. Był też człowiekiem cynicznym i okrutnym. Do historii przeszedł jako "Kat Pragi". Po dekadach zainspirował muzyków metalowych. O kim mowa? O Reinhardzie Heydrichu.

REKLAMA

Metalowcy lubią śpiewać o mrocznych tematach. A to o kobiecie-potworze, Elżbiecie Batory, a to o seryjnych mordercach. Nierzadko sięgają też po zbrodniarzy wojennych.

O Reinhardzie Heydrichu śpiewał m.in. zespół Slayer. W swoim utworze w sugestywny sposób opisał jednego z najbardziej znanych hitlerowców niczym upiora, a nie żywego człowieka. Wokalista Tom Araya rzuca przez 4 minuty pozornie chaotyczne frazy, które składają się jednak na obraz psychopatycznego umysłu bohatera liryku.

Tytuł to tak naprawdę coś tak banalnego jak numer rejestracyjny służbowej limuzyny Heydricha.

O tym potworze w ludzkiej skórze aż dwa utwory napisał blackmetalowy Marduk. W "Blonde Beast" Szwedzi także przedstawili pupila przywódcy III Rzeszy jako demona, który zszedł na ziemię, by dokonywać tu strasznych czynów. Z kolei w "The Hangman Of Prague" porównują go do "Anioła Śmierci".

Kim jednak był człowiek, który tak niesławnie zapisał się i w historii, i w popkulturze?

Reinhard Heydrich: od oficera marynarki do człowieka Himmlera

Reinhard urodził się w 1904 roku w Halle. Pochodził z rodziny artystycznej. Był synem Brunona Heydricha, kompozytora, śpiewaka operowego i kierownika konserwatorium muzycznego, i jego żony Elisabeth, nauczycielki gry na pianinie i gospodyni domowej. Zapewne odziedziczyłby konserwatorium ojca. Przeszkodziła I wojna światowa, która doprowadziła do zubożenia rodziny.

W tym, co wydarzyło się zaraz po wojnie, można doszukiwać się genezy radykalizmu Heydricha. W 1919 r., gdy Halle zostało zajęte przez komunistycznych powstańców, przyszły lider SS wstąpił do bojówek Freikorps. To tu po raz pierwszy zetknął się wtedy zapewne ze skrajną prawicą.

W 1922 r. po ukończeniu szkoły średniej rozpoczął służbę w niemieckiej marynarce wojennej. Kolejnym przełomem w jego życiu było jednak poznanie i szybkie zaręczyny z Liną von Osten. To ona zapoznała go z ideologią nazistowską. Związek z nią popchnął go w stronę SS też z innego powodu.

Dalsza część artykułu poniżej.

logo
Quiz

1 / 10 Jak nazywa się ten film z Zofią Wichłacz i Józefem Pawłowskim z 2014 roku?

Fot. materiał prasowy

Ojciec innej dziewczyny, z którą Heydrich był wcześniej związany, poskarżył się na niego za to, że uwiódł jego córkę i porzucił. Reichard trafił przed sąd honorowy, który zadecydował o jego usunięciu z marynarki.

Na początku lat 30. świat byłego już oficera rozpadł się. Był bezrobotny, rodzinna fortuna stopniała, jego ojciec był ciężko chory. Jak w takich warunkach rozpoczynać nową drogę życiową? I tu pomogło mu NSDAP. Na spotkanie z Heinrichem Himmlerem umówił go znajomy. Heydrich otrzymał pracę: miał zajmować się budową aparatu wywiadowczego partii nazistowskiej, następnie objął kierownictwo nad Sicherheitsdienst (SD), czyli służbą bezpieczeństwa.

W kolejnych latach jego wpływy rosły: przejął kontrolę nad Gestapo, a następnie Głównym Urzędem Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA).

Architekt "ostatecznego rozwiązania"

Samo to nie sprawiłoby, że Heydrich przeszedł do historii jako jeden z największych potworów. Najciemniejszy rozdział jego kariery związany jest z Holokaustem. Po rozpoczęciu II wojny światowej powierzono mu koordynację działań prowadzących do realizacji nazistowskiego planu eksterminacji europejskich Żydów.

Warto dodać, że początkowo, jak wielu innych reprezentantów elity III Rzeszy, popierał emigrację Żydów z terenów zajmowanych przez nazistów. Przełomem okazała się 2. połowa 1941 roku. Wtedy to został upoważniony do opracowania "pełnego rozwiązania kwestii żydowskiej". Sytuację skomplikowały klęski Niemiec na froncie wschodnim, które zanegowały scenariusz z przeniesieniem Żydów na teren Europy Wschodniej. Pozostał więc najbardziej przerażający wariant.

To Heydrich zorganizował słynną konferencję w Wannsee, na której opracowano szczegóły przyszłego ludobójstwa.

Dalsza część artykułu poniżej.

Kat Pragi

Już tytuł architekta masowego ludobójstwa powinien sprawić, by jego nazwisko było przez wieki kojarzone z czymś przerażającym. W 1941 roku Heydrich został jednak mianowany zastępcą protektora Czech i Moraw. I tam dopiero dał upust swoim sadystycznym skłonnościom. W okupowanym kraju prowadził politykę brutalnych represji wobec ruchu oporu. Zyskał przydomek "Kata Pragi" ze względu na skalę represji i egzekucji przeprowadzanych pod jego nadzorem.

27 maja 1942 roku agenci ruchu oporu przy pomocy służb brytyjskich przeprowadzili w Pradze zamach na jego życie. Podczas przejazdu samochodem Heydricha zaatakowano granatem, a następnie ostrzelano jego pojazd.

Choć przeżył sam atak, zmarł 4 czerwca 1942 roku w wyniku odniesionych ran. Jego śmierć wywołała brutalną reakcję nazistów. W ramach odwetu zniszczono czeską wieś Lidice, której mieszkańców zamordowano lub deportowano.

Dziś Reinhard Heydrich pozostaje jedną z najbardziej znienawidzonych postaci nazistowskich Niemiec. Nie był jedynie wykonawcą rozkazów, należał też do grupy ludzi, którzy tworzyli mechanizmy terroru i nadawali im administracyjną formę. Jego historia pokazuje, jak połączenie fanatycznej ideologii, biurokracji i bezwzględnej ambicji może doprowadzić do stworzenia systemu masowej przemocy.